Bóng Làng là tác phẩm thứ 2 sau Tuyết hoang (2014) của anh Trần Quốc Quân

Bóng Làng là tác phẩm thứ 2 sau Tuyết hoang (2014) của anh Trần Quốc Quân, một doanh nhân đang sống tại Warszawa, Ba Lan từ 1988.
—-
Bài viết khá hay về Bóng làng của Tiến sĩ ngữ văn Hà Thanh Vân!
CÓ MỘT LÀNG NGƯỜI VIỆT TRÊN ĐẤT BA LAN.
Sau 338 trang sách khép lại, cũng là lúc mở ra các mảnh đời người xuất thân từ làng quê đất Việt. Trên đất Ba Lan, có một cộng đồng những con người có họ hàng, dây mơ rễ má với nhau. Họ đều ra đi từ cái làng Lành, nay thuộc đất “Hà Nội 2”. Từ bàn tay phù thủy của đầu tàu Thích Nhất Danh, những con người lần lượt từ cái làng bần nông, còn nói ngọng n thành l, nay đã trở thành công dân của một nước phát triển ở Đông Âu. Họ là Hưởng Hoang Tưởng, Kiệt Đại Nhân, Lộc Nô Bộc, Đắc Lắc Chảo, Tất Đầu Đất, May Day Dứt, Đào Cao Đạo, Đạt Lang Bạt.
Nói đến làng Việt, chúng ta hình dung ra một nơi vừa thuần phong mỹ tục, lại vừa mang những yếu tố tiêu cực của tư duy làng xã. Hệ hình làng đã khiến cho người Việt đùm bọc, che chở lẫn nhau, đầy nghĩa tình, nhất là trên mảnh đất khách quê người. Song cũng hệ hình làng đã cản trở tư duy của họ, khiến cho họ sống trên mảnh đất lạ với những vẻ kệnh cỡm, lố lăng.
Bằng một giọng hài hước thâm thúy, tác giả Trần Quốc Quân đã vẽ nên một bóng làng với những con người đầy đủ tính cách của người Việt. Dù đi đâu, dù xa cách bao lâu, họ vẫn mang trong người đầy đủ những nét tính cách của một người nhà quê nay phải xa quê. Từ Thích Nhất Danh háo danh làm chủ tịch ba hội đoàn, cho đến Hưởng Hoang Tưởng, vừa là bạn, vừa là đối thủ cạnh tranh trong lĩnh vực truyền thông với hai tở báo Lạc Việt phe tả, Hồng Việt phe hữu. Từ Kiệt Đại Nhân keo kiệt đến mức làm đám cưới ở nhà hàng Mc Donald, tiết kiệm điệm, tiết kiệm giấy vệ sinh trong toalet công ty mình đến Lộc Nô Bộc là mẫu người chuyên lăng xăng làm việc cho cộng đồng, cho xã hội, làm “công ích cho đời” như chính anh ta nghĩ thế.
Từ Đắc Lắc Chảo lấy vợ Ba Lan, nhưng vẫn giữ nguyên lối sinh hoạt kiểu làng trên quê hương vợ, cho đến Tất Đầu Đất, tiến sĩ dỏm hay còn gọi là “tiến sĩ mả mẹ, tiến sĩ kinh thế”. Từ May Day Dứt giàu lên nhờ buôn bán quần áo lót, nay kệnh cỡm trưởng giả học làm sang cho đến Đào Cao Đạo suốt ngày ăn chay, lễ chùa, cầu mong tiền tài đổ như nước vào túi mình. Mỗi nhân vật đều có một biệt danh hay một “nickname” di kèm. Biệt danh này phần nào nói lên tính cách, cuộc đời của họ.

Trên mảnh đất quê người, cộng đồng làng Lành vẫn giữ nguyên cái dáng vẻ “đất lề quê thói” của những người xuất thân từ nơi nghèo khổ. Có thể nói, mọi thói hư tật xấu của họ là xuất phát từ cái làng Lành. Vì đã từng nghèo cho nên họ háo danh như Thích Nhất Danh, vì đã từng nghèo cho nên họ keo kiệt như Kiệt Đại Nhân, vì đã từng nghèo nên Lộc cam tâm làm một chân nô bộc, vì đã từng nghèo nên May đã tìm cách chưng diện hết cỡ như một con mụ trưởng giả học làm sang… Nay những con người ấy tụ họp nhau trên đất Ba Lan, hình thành nên một thế giới riêng của họ giữa những cái ồn ào, phồn hoa của mảnh đất châu Âu. Những mối quan hệ chằng chịt trong dòng tộc của họ làm cho chúng ta nhớ đến những cái thâm căn cố đế của lãng Việt. Đó là tư tưởng tiểu nông, là thói sĩ diện, là thích tên tuổi, nổi tiếng, là thích quyền lực…
Nhiều chi tiết làm cho chúng ta cười, nhưng đó không phải là cái cười thông thường mà là cười ra nước mắt bởi vì đằng sau những sự hài hước, giễu nhại, trào tiếu ấy, đó là những bi kịch của cõi nhân sinh. Đắc Lắc Chảo hăm hở sang Ba Lan học thành tài, nhưng giấc mơ tiến sĩ nay đã lụi tàn cùng với sự cưới một cô gái Ba Lan làm vợ, anh ta trở thành một tay “lắc chảo” chính thống, chủ của một hệ thống nhà hàng Việt Nam. Anh ta kiếm ra tiền, song tiền ấy đều gửi về cho gia đình cha mẹ, anh em của anh ta ở Việt Nam. Anh ta không cho con trai một đồng “zua”, trong khi sẵn sàng gửi hàng trăm nghìn đô về cho cháu anh ta du học, cho anh chị anh ta xây nhà. Cuối cùng, anh ta lao đao trong kinh doanh nhà hàng, tiền bị bòn rút đến đồng cuối cùng, con trai tự tử, trong khi đó cha mẹ anh chị anh ta ở Việt Nam vẫn vinh thân phì gia. Kiệt Đại Nhân và vợ vì tiếc năm trăm đồng zua cho nên đi cưa khóa bánh xe ô tô của mình tránh việc cảnh sát phạt, cuối cùng vẫn bị cảnh sát bắt. Tất Đầu Đất làm ăn phi pháp, mang giấc mơ trở thành chủ tịch Hội đồng Quản trị một ngân hàng ở Việt Nam, khi quay lại Ba Lan thì vào tù…
Nhưng những bi kịch của cõi người ấy không phải từ trên trời rơi xuống, mà xuất phát từ chính bản thân mỗi một con người làng Lành. Họ tạo dựng bi kịch cho chính họ và sở dĩ bi kịch xảy ra bởi vì chính họ vừa là nạn nhân, vừa là thủ phạm của bản thân mình. Có thể nói như một câu ngạn ngữ cổ của châu Âu: “Gieo suy nghĩ, gặt hành động; Gieo hành động, gặt thói quen; Gieo thói quen, gặt tính cách; Gieo tính cách, gặt số phận”, nhân nào thì quả nấy. Cuộc đời của những công dân làng Lành trên đất Ba Lan với đủ mọi số phận nổi chìm, vừa hài hước vừa bi kịch đều bắt đầu từ cái tư duy theo kiểu làng xã của họ.

Không phải là một nhà văn chuyên nghiệp, cũng không phải được đào tạo bài bản nghề viết văn, nhưng ở “Bóng làng”, anh Trần Quốc Quân đã trình làng một lối viết độc đáo. Có thể gọi “Bóng làng” là cuốn tiểu thuyết gồm 9 chương với 9 nhân vật chính. Cũng có thể gọi “Bóng làng” là tập truyện ngắn với 9 truyện vừa gắn kết, vừa riêng rẽ độc lập. Cũng có thể gọi “Bóng làng” là một liên hoàn truyện với 9 nhân vật chính đều có mối liên quan dây mơ rễ má với nhau. Đây là một lối viết đặc sắc với kiểu các nhân vật đều dàn hàng ngang mà tiến, trong đó người đóng vai gắn kết các nhân vật, cũng là người đưa một phần làng Lành sang đất Ba Lan là anh chàng tiến sĩ khoa học Thích Nhất Danh. Đi vào từng truyện một, chúng ta dễ dàng nhận thấy mỗi truyện là nhiều mảnh ghép hợp lại, đan xen giữa quá khứ và hiện tại, khi thì nói về làng Lành, thuở nhân vật còn bé thơ, khi thì nói về quãng đời tuổi trẻ, khi mới sang Ba Lan của các nhân vật, khi thì nói về thời hiện tại, khi các nhân vật ở tuổi trung niên, đề huề gia đình con cái. Kiểu kết cấu này gọi là kiểu kết cấu phân mảnh xâu chuỗi, là một kiểu kết cấu rất hậu hiện đại trong văn chương.
Giọng điệu của tác giả trong tác phẩm “Bóng làng” cũng là một giọng điệu thú vị, lúc thì hài hước, giễu nhại, thậm xưng, lúc thì cay đắng, bi kịch. Tác giả lần lượt đan xen giọng điệu này trong suốt cuốn liên hoàn truyện, khiến cho cảm xúc của người đọc cũng trồi sụt, thay đổi theo mạch văn, thu hút sự chú ý của người đọc.
Khép lại tác phẩm “Bóng làng” chúng ta có thể khẳng định đây một tác phẩm nối tiếp thành công tác phẩm “Tuyết hoang” của tác giả Trần Quốc Quân. Anh đã tạo dựng được cho mình một chỗ đứng vững chắc trong nền văn học Việt Nam hải ngoại ở các nước châu Âu. “Bóng làng”, đó là chân dung của một làng Việt trên đất Ba Lan và chúng ta khi đọc tác phẩm bên cạnh những cái cười vui những con người làng Lành trên đất khách, thì chúng ta có thể mượn lời nhân vật Sinh trong truyện ngắn “Không có vua” của Nguyễn Huy Thiệp để nói về họ: “”Khổ chứ. Nhục lắm. Vừa đau đớn, vừa chua xót. Nhưng thương lắm.”
———
Anh Trần Quốc Quân trong buổi ra mắt Bóng làng tại đường sách Nguyễn Văn Bình Tp.HCM, tiến sĩ Vân ngồi cạnh bên!

10 thoughts on “Bóng Làng là tác phẩm thứ 2 sau Tuyết hoang (2014) của anh Trần Quốc Quân

  1. Vũ Việt Nam

    May 7, 2017 1:24

    Muốn mua cuốn sách này thì làm sao hả chị?

    • Trần Quốc Quân

      May 7, 2017 1:25

      Nhà sách đường Nguyễn Huệ, đường sách Nguyễn Văn Bình và các hiệu sách đều có bán.

  2. Vũ Việt Nam

    May 7, 2017 1:26

    Dạ em cảm ơn!

  3. Doan Hoang Duyet

    May 7, 2017 1:28

    Balan kìa Vinh Thuy

    • Vinh Thuy

      May 7, 2017 9:04

      Đúng rồi Duyet Doan Hoang 🙂

  4. Ha Trinh

    May 7, 2017 1:55

    Bác Quân cho hỏi có thể mua cả Tuyết Hoang ở đâu? Cảm ơn bác!

  5. Vũ Việt Nam

    May 7, 2017 1:57

    Em mới lên tiki coi cũng có đấy bác ở trên ạ

  6. Hà Thanh Vân

    May 7, 2017 5:14

    Cảm ơn Cô Gái Đồ Long đã có lời khen 🙂

    • Hồng Thuỷ Lương

      May 8, 2017 4:33

      Hà Thanh Vân , có phải bạn từng ở số 7 nguyễn Bỉnh Khiêm năm 92-94 cùng với các bạn Bến Tre không?

  7. Hà Thanh Vân

    May 8, 2017 10:38

    Đúng rồi đấy bạn ạ 🙂

Write your comment Here