THỜI GIAN HỌC “TỐI ĐA”

THỜI GIAN HỌC “TỐI ĐA”
Ban nãy có một mẹ comment trong post trước của mình bày tỏ một chút lo ngại rằng con của mẹ ấy tuy rằng rất tích cực với việc học (tự lấy sách vở ra đọc như… đọc truyện), nhưng lại rất ngại ngồi vào bàn để học bài hoặc làm các công việc “nghiêm chỉnh”. Mình thấy việc này đúng là mối quan tâm chung của cha mẹ đa số các bạn theo học mình nữa nên mình xin được trích một phần comment lại thành một post riêng ở đây để mọi người cùng tham khảo.
“Cái rất dở của hệ thống trường lớp hiện tại là người ta không thực sự quan tâm xem trẻ muốn học gì và trẻ học như thế nào. Không nhiều các cô giáo dạy mầm non và cấp 1 thực sự biết rõ điều này – mà chỉ đơn thuần là nghe người trước truyền lại cách quản lý, rồi những “chiêu” để bắt học sinh tuân thủ, nghe lời… Với trẻ, càng giáo điều, càng cưngs nhắc, càng không học được mẹ cháu ạ.
Chúc mừng mẹ vì bạn nhà mẹ đã khởi đầu với một thái độ rất rất tốt! Mẹ cháu cứ thử “tính” sẽ thấy rõ tại sao nhé:
– Một tiết học cùng lắm 40′ cho cấp 1. Khả năng tập trung attention span của các cháu tốt nhất được 15′ (1), vậy thời gian 25′ còn lại là “rỗng” nếu các cô vẫn bắt ngồi im thin thít mà nghe cô ê a.
– Giải lao 5-10′ may lắm cũng chỉ đủ để phục hồi lại cái 15′ kia cho tiết học kế tiếp.
–> Có nghĩa là một ngày 7 tiết thì các cháu chỉ học được tối đa hơn một tiếng đồng hồ. Chưa kể cơ chế quên – nhớ tác động thì còn rơi rớt nhiều. (2)
Đó là cái dở của lối học truyền thụ và cách quản lý lớp yêu cầu học sinh ngồi giữ trật tự và im phăng phắc. Trong khi trẻ em ở tuổi giàu năng lượng, thích vận động, khám phá và có nhu cầu “sục sạo”, giao tiếp để học hỏi. (3)
Bây giờ “tính” tiếp nhé:
– Nếu cô giáo biết cách thiết kế để chia nhỏ bài giảng thành những phần theo nguyên tắc tôn trong attention span của các cháu, một buổi 40′ có thể chia thành hai phần trong đó có hai lần các bạn cần tập trung và 10′ làm hoạt động để thư giãn. Có nghĩa là 7 tiết đó giờ tăng hiệu suất tối đa lên được hơn 2 tiếng đồng hồ học tập trong ngày. Các cháu vẫn tiếp tục chịu tác động bởi cơ chế quên – nhớ vốn đòi hỏi sự lặp lại và suy nghĩ kỹ.
Bây giờ “tính” kiểu khác:
– Cùng môi trường đó trong lớp không thay đổi, các cháu có hứng thú riêng với một vài thứ học được. Thế là giờ ra chơi thỉnh thoảng bất chợt nhìn thấy cái gì đó –> nghĩ đến bài học; ở nhà rảnh rang lại tự cầm quyển sách… Thời gian “thu nạp” giờ tăng lên rất rất nhiều, mà cơ bản nhất là: các cháu chủ động ghi nhớ và phân tích kiến thức –> thời gian học tăng lên, cơ chế quên – nhớ được củng cố lại –> tăng tối đa hiệu suất học tập.
Vậy như thế nào là hơn ạ? Và việc ngồi một chỗ học bài liệu còn quan trọng đến thế k?”

Nói như vậy, các mẹ sẽ lại thắc mắc kiểu như là: môi trường academic nó như vậy rồi, con khôgn tuân thủ lại thành học sinh “cá biệt” thì đáng ngại lắm!
Xin trả lời các mẹ một số điều quan trọng như sau ạ:
– Độ tập trung của các cháu tăng tiến dần theo thời gian và chịu tác động bởi động cơ bên trong (cái cháu thích), vì vậy, về mặt khoa học, thời gian tập trung trung bình của các bạn chỉ được tính bằng [tuổi thực + 1] = số PHÚT tập trung. Số tuổi càng tăng, độ tập trung càng tăng. Độ tập trung này lại được kết hợp với sở thích hoặc động lực bên trong nữa thì có thể kéo dài nhiều giờ đồng hồ. –> Vì vậy, cái cơ bản là mình cung cấp “nguồn năng lượng” cho những yếu tố tác động đến độ tập trung này, chứ KHÔNG phải gò ép các cháu theo một lộ trình mà ta cho là tốt (nhưng không có cơ sở khoa học nào ngoài trí tưởng tượng áp đặt của cha mẹ cả).
– Trẻ con càng nhỏ càng phụ thuộc vào routine (theo những lịch trình tiên đoán trước). Vì vậy, nếu bạn muốn tạo “thói quen” tốt, nên bắt đầu từ nhỏ, trong đó quy định một khoảng thời gian nhất định dành cho việc làm gì đó chuyên chú (tiền đề cho việc học tập academic sau này). Sau đó, củng cố cái routine đó bằng cách tập trung vào kỷ luật có liên quan tới trách nhiệm khi bắt đầu và hoàn thành một công việc, trách nhiệm với lựa chọn của chính mình (dù chán ngán nửa chừng cũng phải theo đuổi đến cùng)… – tuy nhiên việc áp dụng kỷ luật phải đủ mềm mỏng nhưng không thoả hiệp. Một khi đã quen với các nguyên tắc về quản lý thời gian, không quan trọng các cháu học gì hay làm gì sau này, tự các cháu cũng sẽ giải quyết được khối lượng công việc ngày một nhiều khi “đến tuổi” phải học nhiều :D.
– Xây dựng các kỹ năng giao tiếp và cách tư duy “mở” (cái này nên tham khảo mẹ Thu Hà trong “Con nghĩ đi mẹ không biết”). Kỹ năng giao tiếp và tư duy “mở” rất quan trọng vì các cháu CẦN nhận ra rằng mình không có nhiệm vụ phải biết tất cả mọi thứ, và kể cả khi mình không biêts thì cũng không phải là cái “tội” hay “lỗi” gì, đơn giản là mình nhờ ai đó biết hơn giúp mình nắm được vấn đề –> từ đó, mình sẽ biết. Làm như vậy, lúc nào các cháu cũng thấy việc học nhẹ nhàng, và luôn chủ động đối với những thứ các cháu quan tâm –> đây chính là growth mindset: việc gì cũng có cách giải quyết.
Như vậy, điều quan trọng với phụ huynh chúng ta là:
– Tin tưởng rằng con ĐỦ khả năng thay đổi và SẼ thay đổi theo chiều hướng TỐT nếu chúng ta duy trì và vun đắp những thói quen tích cực cho học tập.
– Tất cả những quy định, kỷ luật… của nhà trường hay thầy cô chỉ hướng tới những đối tượng bất tuân thủ, không phải dành cho những em bé tuy còn hạn chế về mặt kiến thức nhưng lại luôn cầu thị, chịu khó học hỏi.
– Việc rèn luyện ở nhà không nên dành cho việc “nhai lại” kiến thức mà chủ yếu tập trung vào phát triển các kỹ năng xung quanh việc học tập: duy trì thói quen hoàn thành bài, tìm hiểu vấn đề tới cùng… –> xây dựng tinh thần trách nhiệm ; nếu có muốn “thêm” thì nên thêm vào những thứ như:
+ Gợi mở góc nhìn phân tích về vấn đề con đang học
+ Giúp con kết nối giữa những khái niệm trừu tượng trên lớp với cái quan sát được ngoài đời thực –> make sense được cái đang học. (Điều này rất quan trọng vì trẻ em vẫn học dựa trên thực tế, trong khi ở trường hiện nay quá thiên về kiến thức trừu tượng –> học vẹt chả giải quyết gì; việc này TƯƠNG TỰ như học ngữ pháp kiểu hiện nay đấy ợ!)
+ Giúp con phân biệt đúng/sai dựa trên cơ sở liên quan tới tính nhân bản, đạo đức… từ đó hướng cháu tới việc suy nghĩ mà đặt mình vào vị trí người khác để hiểu được họ.
+ Giúp con học cách trao đổi suy nghĩ một cách văn minh.
(Hoặc tham khảo hướng dẫn về cách giúp con làm bài tập ở (4))

– Thành tích là một thứ rất hay và có tính khuyến khích KHI VÀ CHỈ KHI nó là một phần thưởng các cháu nhận được sau một thời gian học tập tích cực; chính nó sẽ trở thành một TRỞ LỰC nếu như ngay từ đầu, chúng ta đã đặt nó thành mục tiêu (con cố học để giành học sinh giỏi, đạt giải thưởng a b c để vào trường A B C…). Điều này RẤT QUAN TRỌNG bởi lẽ:
+ Sau một thời gian cố gắng, các cháu nhận được phần thưởng –> cảm thấy rằng con đường đi của mình đã luôn đúng –> sẽ tiếp tục chuyên chú vào CON ĐƯỜNG HỌC TẬP chứ không phải cảm giác tự hào lúc nhận giải.
+ Ngược lại, nếu đặt ra mục tiêu ngay từ đầu, các cháu sẽ luôn bị ám ảnh bởi mục tiêu đó –> độ chuyên tâm vào việc học giảm xuống, không chỉ thế, trong trường hợp không đạt được giải thưởng đề ra ban đầu, các cháu sẽ có xu hướng từ bỏ việc học này (một cơ chế khác tự bảo vệ mình), hoặc sẽ phát sinh những hành vi xấu nhằm đạt được kết quả mình mong muốn.
KẾT LUẬN:
Xét cho cùng, chúng ta – những người làm cha mẹ – không bao giờ có thể lường trước đủ để chuẩn bị cho con cái đương đầu với mọi thử thách khi các con bắt đầu bước chân vào đời. Chính vì thế, mọi nỗ lực “đồng hành” và giúp con (làm hộ) chuẩn bị cho việc học kiến thức, nếu không biết cách giúp, sẽ vô tình biến các cháu trở nên lệ thuộc vào nhân tố đồng hành bên cạnh –> từ đó, khi câu chuyện trường lớp kết thúc, “nhân tố” kia biến mất, thì động lực học tập cũng biến mất theo.
Vậy điều tốt nhất chúng ta có thể làm được là gì? Không gì khác, là chuẩn bị CON NGƯỜI cho mọi biến đổi về môi trường. Chỉ cần CON NGƯỜI cháu luôn hướng tới những điều tích cực, biết cách lựa chọn con đường tích cực… thì cho dù môi trường này có biến đổi đến đâu, “con tạo” có xoay vần nhiều đến cỡ nào… các cháu cũng vẫn sẽ sống tốt, và sống một cuộc đời thực sự có ý nghĩa đối với chính các cháu.
THAM KHẢO:
(1) http://readwriteact.org/…/BehaviorManagement-ImportantFacts…
(2) Forgetting: https://en.wikipedia.org/wiki/Forgetting
Memory: https://en.wikipedia.org/wiki/Memory
(3) https://learnenglishkids.britishcouncil.org/…/how-children-…
(4) https://www2.ed.gov/parents/academic/…/homework/homework.pdf

16 thoughts on “THỜI GIAN HỌC “TỐI ĐA”

  1. Hoang Thi Kieu Anh

    May 3, 2017 9:59

    Em cảm ơn cô vì bài viết rất “chất”. Tiện đây, em muốn follow-up thêm về bài viết intrinsic và extrinsic motivation hôm trước. Nhờ comment của cô em suy nghĩ thêm và phát hiện ra nhiều. Có động lực từ bên trong là lý tưởng nhất nhưng ko phải ai cũng biết được điều đó, đặc biệt là khi còn nhỏ và chưa có va chạm nhiều. Vì vậy, dộng lực từ bên ngoài là cần thiết để dần khơi ra mong muốn từ bên trong. Tuy nhiên, như cô nói thì phải rất cẩn thận để tránh biến nó thành mục tiêu. Cách em nghĩ ra hiện tại (cho đối tượng adults) là làm reflect lại để hvien thấy rõ được thành quả của QUÁ TRÌNH và giải thích thêm về LÝ DO em đưa ra phần thưởng. Em sẽ tiếp tục reflect để tìm thêm các cách sử dụng Extrinsic Motivation một cách khéo léo ạ. Hihi! <3

    • Nguyễn Thanh Thuý

      May 3, 2017 10:01

      Motivation là một lý thuyết rất “dày” nên em cần đọc rất kỹ nhé. Hầu hết trong lý thuyết chung, extrinsic đa phần đều triệt tiêu intrinsic chứ không hề promote nó. Nó chỉ được promoted trong điều kiện NHẤT ĐỊNH thôi đấy em ạ.

  2. Hoang Thi Kieu Anh

    May 3, 2017 10:05

    Nguyễn Thanh Thuý Vâng. Em cần đọc thêm trước khi discuss tiếp ạ. 🙂

  3. Huong Mornytta

    May 3, 2017 10:22

    Cảm ơm cô về bái viết rất cô đọng ạ! Thiết nghĩ những ai làm gduc độ tuổi nào cần hiểu thấu đáo tâm lý, sinh lý, khả năng của mỗi độ tuổi và đừng áp đặt đúng sai của m cho nghoc, nhất là các bé. Em nhận thấy diễn giải Montessori và những kthuc cơ bản trong cuốn How to teach young learners cô chia sẻ làm sáng rõ rất nhiều vấn đề tưởng như rõ ràng phải thấy. Chẳng hạn như khoảng tgian tập trung ngắn, nhiều trẻ thì như thừa năng lượng ko chịu ngồi yên một chỗ. Giá như nhiều ng hơn nữa có thể nhìn nhận đc những khác biệt chứ ko phải sai trái của trẻ, chịu khó tìm ra những phương pháp giúp bé vừa thỏa đc ý thích trẻ em của m vừa học đc điều hay nglon muốn truyền đạt thì tốt biết mấy. Nhiều khi chỉ là cần mở rộng tấm lòng hơn thôi…

    • Nguyễn Thanh Thuý

      May 3, 2017 10:24

      Đúng thế, quan trọng là người lớn phải thực sự quan tâm – đủ để tìm hiểu mà tự điều chỉnh em ạ. Em nói vậy làm cô rất vui. Chí ít là có người thực sự down sách về để đọc, chứ không phải để… đấy :))

  4. Huong Mornytta

    May 3, 2017 10:45

    Hi. Cũng vì em có con nhỏ lại đang dạy trẻ em nữa nên ko thể ko đọc ạ. Mà đọc cái đúng vấn đề của m thì lại càng nhớ. Em nhớ hồi sv dạy gia sư cho 1 cậu bé cấp 2, cậu này điểm học rất lẹt đẹt. Nhưng trong giao tiếp nói chuyện thì rõ ràng cậu rất nhanh nhẹn, hiểu tâm lý, còn rất biết gây tình cảm nữa. Nếu theo lề thói mà quy kết điểm kém chứng tỏ cậu ngu dốt thì sai hoàn toàn, bởi cậu là ví dụ về việc không học theo kiểu lề thói gò ép. Bảo học kiểu “chép từ này mấy lần, viết câu ví dụ cho từ kia” thì cậu ghét, nên ko thể điểm cao đc. Nhưng cậu rất thích và khá các trò chơi đố vui tiếng anh, còn tự sáng tác truyện tranh nữa. Một ví dụ nữa là các bé lớp 2, 3 em đang dạy. Có 1 bé hay mất tập trung, thích bày trò uống nc hoặc đi vệ sinh khi mất hứng thú học. Mẹ của bé khi gửi em nói là có gì cô cứ mắng, hoặc đánh cái cho nó sợ. Em thấy cũng hốt. Bản thân em nghĩ trẻ biêt phản kháng là tốt, vì rất có thể trẻ có sức sáng tạo cao nên cần những gì thu hút hơn để học. Khi dạy thấy bé ko nghe thì em luôn tự xem lại cách của m trc, cuối buổi trò chuyện hỏi bé thích cái gì. Chứ quát nạt phê phán chỉ là biện pháp của bất lực thôi cô nhỉ!

  5. Nguyễn Thanh Thuý

    May 3, 2017 10:49

    Tốt quá em ạ! Thực sự em nghĩ như vậy thì quá tốt rồi. Đúng là giờ chúng ta rất cần những giáo viên như em.

    Cô cũng quan sát và thấy rằng có nhiều em thực sự rất giỏi thì lại bị label là “cá biệt” hoặc yếu, trong khi nhiều em khác thấy cũng thường thôi lại được khen ngợi hết lời chỉ vì biết nghe lời… Thực ra thì trong giai đoạn nhỏ, chưa biết thế nào đâu em nhỉ. Cứ đợi tầm cấp 3 trở ra, lúc đó bạn nào có “lực” thật thì kiểu gì cũng sẽ hiển lộ

  6. Huong Mornytta

    May 3, 2017 10:51

    Vâng ạ. Kiểu nhiều bé hòi nhỏ còn non nớt nên bị cả hệ thống bắt nạt, lớn chút chút mới bắt đầu bung ra cho tất cả biết tay!

  7. Thu Huong Dao

    May 3, 2017 10:52

    Đọc cái Emotional Development mà em gợi ý mới biết được thằng ku nhà mình đang trong độ tuổi xuất hiện tâm lý đối lập, lố bịch, tự tin thái quá và khó tính, quan tâm đến những vấn đề “kỳ quặc”. Nếu không biết những thông tin này thì sẽ rất đau đầu và thường xuyên xảy ra mâu thuẫn giữa cha mẹ và con cái. Cảm ơn em về những bài viết chia sẻ cho những người làm cha mẹ còn đang lần mò như chị!

    • Nguyễn Thanh Thuý

      May 3, 2017 10:58

      Chị ơi, việc chị nghe lời khuyên và thực sự tìm hiểu còn có ý nghĩa với em hơn nữa chị ạ. Em cám ơn chị đã chia sẻ và thực sự rất vui khi thấy chị thấy hạnh phúc hơn với sự phát triển tự nhiên của các cháu ạ

  8. Huong Mornytta

    May 3, 2017 10:56

    Buồn 1 cái là chính ba mẹ một số bé cũng thành kiến với con m, khi gửi cô giáo lúc nào cũng nói cái “xấu trong mắt ba mẹ” của con m ra, “thằng này thế này thế nọ lăm”, kiểu con hư lắm ý, làm các bé cứ cúi mặt xuống…

  9. Nguyễn Thanh Thuý

    May 3, 2017 10:57

    Tập quán cũ em ạ. Thời xưa ai cũng vậy

  10. Thu Huong Dao

    May 3, 2017 10:59

    Nhiều lúc biết mình đang đi tìm cái gì nhưng lại không biết tìm ở đâu, chắc do năng lực ngôn ngữ và tìm kiếm còn hạn chế. Cho nên những có những người làm hoa tiêu như em để bám vào là tuyệt vời!

  11. Nguyễn Thanh Thuý

    May 3, 2017 11:00

    My pleasure 🙂

  12. Trang Vuong

    May 3, 2017 5:02

    Thích kết luận của cô quá ạ !
    Con bé con ở nhà cũng học trường công, lâu lâu nghe con kể chuyện trong lớp thấy gv cũng chia nhóm bày những trò chơi nhỏ, đố vui… để các con thay đổi không khí, lúc đó các bạn học sôi nổi lắm. Có lẽ cũng có những gv chịu khó cải thiện pp giảng dạy cô nhỉ. Nếu dc nhiều những hoạt động như vậy thì vui quá cô nhỉ !

    • Nguyễn Thanh Thuý

      May 3, 2017 5:13

      Thực ra chắc chắn vẫn có nhiều gv tốt chứ ạ. Cái chúng ta cần là càng nhiều gv như vậy cũng như ctrinhf đủ độ mở để các bạn được học trong môi trường thuận lợi nhất ạ

Comments are closed.